Bier
Amsterdammers bestellen hun jenever vaak samen met een glas bier. De kastelein zet in dat geval een 'kopstoot' of een 'stelletje' op de bar. Voor pils in een klein glas zijn woorden als: 'colaatje pils', 'kabouterpils' en 'lampie licht' in omloop, terwijl gerstenat op groot formaat een 'bakkie' genoemd wordt.
Pils wordt in Nederland getapt met een schuimkraag, die volgens de geldende opvattingen ongeveer twee vingers hoog moet zijn. Kenners stellen het op prijs als het schuim ietwat bol op het glas blijft staan.
De historie van bier
Iedereen kent natuurlijk het glas bier. Wanneer de edele kunst van het bierbrouwen echter voor het eerst in praktijk werd gebracht en waar het precies z'n oorsprong vindt is minder bekend. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook niet helemaal duidelijk is. Waarschijnlijk is het niet zozeer een kwestie van uitvinden alswel van toeval geweest. Als men namelijk weet dat bierbrouwen eigenlijk niets anders is dan het omzetten van zetmeel in suikers, die vervolgens tot alcohol worden omgevormd, kan men zich misschien enigzins voorstellen hoe de ontdekking ervan in z'n werk is gegaan. Men neme een paar (per ongeluk) nat geworden broden, vervolgens neme men een aantal gistcellen (die alom tegenwoordig in de lucht aanwezig zijn) en het proces waarbij alcohol wordt gevormd komt op gang. Uiteraard zal het enige tijd geduurd hebben voordat men het proces enigzins begreep en met vallen en opstaan grip kreeg op het produceren van de alcoholhoudende drank.
De vroegste aanwijzingen voor het gestructureerd brouwen van bier komen uit Sumerië, gelegen in het huidige Irak. In oude teksten, van zo'n 5000 jaar geleden, wordt al gesproken over maandelijkse leveringen van graan voor bierbroden. Met dit laatste komen we op de (omslachtige) techniek van het brouwen in die tijd. Van het graan werden namelijk eerst broden gebakken die vervolgens werden geweekt. Daarna werd pas het gistingsproces in gang gezet. Dit vormt een sterke aanwijzing voor de manier waarop men het bier waarschijnlijk heeft ontdekt. Voor het bereiken van een goed eindresultaat is het natuurlijk volstrekt overbodig het graan eerst tot broden te bakken.
De waarde die men het bier in die vroege dagen toedichtte valt op te maken uit (bewaard gebleven) wetsteksten met betrekking tot bier. Verkoop in openbare gelegenheden bijvoorbeeld werd streng gereguleerd. Een waard mocht voor de verkoop van bier geen zilver aannemen maar moest in graan worden betaald. Voor het vragen van een te hoge prijs voor minderwaardig bier stond maar liefst de doodstraf. Het bier had (toen al) een belangrijke plaats in de samenleving, getuige dit soort teksten.
Door middel van de Romeinen komen we iets te weten over de vroege biercultuur in Europa. Bij de Romeinen zelf was het bierdrinken niet zo in zwang, natuurlijk mede dankzij de wijnproduktie in de mediterrane landen. In de tijd dat ze grote delen van Europa bezet hielden kwamen de Romeinen echter in aanraking met een echte bierdrinkerscultuur. In Gallië bijvoorbeeld (het huidige frankrijk) werd reeds op grote schaal bier gedronken en ook aan de andere kant van de Rijn, het domein van de Germanen, had men het bierbrouwen al aardig in de vingers.
Na de berichten van de Romeinse geschiedschrijvers duurt het tot de tijd van Karel de Grote (omstreeks het jaar 800) voordat we de draad weer kunnen opnemen. Vanaf die tijd wordt het bierbrouwen in Europa meer en meer een gespecialiseerde arbeid, een aanloop voor de verdere ontwikkeling en verfijning van het brouwproces in de daaropvolgende eeuwen. Een verbetering ten aanzien van de smaak werd bewerkstelligd door het toevoegen van hop in plaats van een tot dan toe in Europa gebruikt kruidenmengsel, de zogenaamde "gruit". Ook de overgang van eenvoudige aardewerkpotten naar bakstenen ovens en koperen ketels in de 14de en 15de eeuw was natuurlijk onontkoombaar voor het op steeds grotere schaal produceren van bier. Deze grote vraag naar bier vond trouwens mede zijn oorsprong in de vaak mindere kwaliteit van melk en drinkwater uit die tijd
Al met al kan men zeggen dat het bierbrouwen, vooral vanaf de middeleeuwen, een stormachtige ontwikkeling heeft doorgemaakt. Vandaag de dag is er eigenlijk geen land of streek dat niet zijn eigen soort bier produceert. De soorten en variëteiten aan bier zijn dan ook enorm, internationaal gezien. Eén ding staat in ieder geval vast; Hoewel de doodstraf voor het verkopen van minderwaardig bier voor een te hoge prijs niet meer wordt toegepast, is de methode die de Sumeriërs hanteerden om hun brouwsels tot stand te brengen in wezen nog steeds dezelfde als de methode die heden ten dage wordt gehanteerd.
Wie genteresseerd is geraakt in de geschiedenis van het bierbrouwen zou eens een kijkje moeten nemen in het biermuseum te Alkmaar. Het is gevestigd in een pand dat tot 1750 in gebruik was als brouwerij en is geheel gewijd aan het brouwproces en eigenlijk alles dat met bier heeft te maken.